Đến chùa Svay Ta Hon mục sở thị cây vải thiều hơn 300 tuổi
Giữa vùng Bảy Núi An Giang, nơi cảnh sắc núi non hòa quyện với đời sống văn hóa Khmer đặc trưng, có một ngôi chùa mà hầu như ai từng ghé qua cũng mang theo chút lưu luyến khi rời bước. Đó là chùa Svay Ta Hon, nằm ở xã Ô Lâm (trước đây thuộc xã An Tức, huyện Tri Tôn). Chùa Svay Ta Hon, một ngôi chùa Khmer cổ kính linh thiêng, đặc biệt nơi đây còn lưu giữ một “báu vật sống” của đất trời: Hai cây vải thiều cổ thụ hơn 300 năm tuổi, đã được công nhận là Cây Di sản Việt Nam.

Chùa Svay Ta Hon
Hai cây vải nằm ngay trong khuôn viên chùa, sừng sững như những người gác cổng trầm mặc của thời gian. Dù đã trải qua bao mùa mưa nắng, thậm chí cả những năm tháng chiến tranh ác liệt, cây vẫn hiên ngang đứng đó tỏa bóng mát, khiến tôi càng thêm trân quý sức sống mãnh liệt của vùng đất này. Là người làm du lịch An Giang, tôi đã nhiều lần đưa khách đến đây. Mỗi lần đứng dưới tán vải rộng lớn ấy, tôi luôn có cảm giác như đang chạm vào một phần ký ức của vùng đất này, nơi thiên nhiên, văn hóa và niềm tin của người dân gắn bó với nhau qua bao thế hệ.
Cây cao hơn 30 mét, tán xòe rộng hơn 50 mét, thân vươn thẳng lên trời chứ không tách nhiều nhánh như những cây vải cổ ở miền Bắc. Phải ba đến bốn người ôm mới xuể vòng thân. Trên lớp vỏ cây là những u nần, sần sùi như những dấu ấn của thời gian, khiến ai nhìn vào cũng cảm nhận được sự trường tồn của thiên nhiên. Từ xa nhìn lại, hai cây vải trông uy nghi như hai vị hộ pháp đứng trước sân chùa, âm thầm canh giữ không gian thanh tịnh của ngôi chùa Khmer cổ. Đứng trước thân cây già nua to lớn, bất cứ ai cũng phải xuýt xoa bởi sự trường tồn, vững chãi của chúng qua thời gian.

Cây vãi di sản
Điều thú vị là An Giang vốn không phải “xứ vải”, vậy mà giữa vùng đất miền Tây nắng gió lại tồn tại hai cây vải thiều cổ thụ có tuổi đời hơn ba thế kỷ. So với nhiều cây vải nổi tiếng ở miền Bắc, kể cả những cây từng được xem là lâu năm nhất ở Hải Dương, cặp vải ở chùa Svay Ta Hon vẫn… “cao niên” hơn cả trăm năm. Chính vì thế, khi lần đầu nghe kể về chúng, không ít du khách tỏ ra vô cùng bất ngờ.
Cứ vào độ tháng 3 âm lịch, nếu ghé thăm bạn sẽ thấy những chùm vải nhỏ xinh lấp ló trong tán lá. Trái vải ở đây không to mọng như vải khác, nhưng lại mang một hương vị rất riêng, vị ngọt thanh khiết thấm đẫm linh khí của vùng Bảy Núi. Người dân trong vùng kể rằng cặp vải này “linh” lắm năm nào cả hai cây cùng sai trái, năm đó thời tiết thuận hòa, mùa màng bội thu. Vì vậy, bà con xem chúng như báu vật của vùng đất, gắn liền với niềm tin về sự no đủ và may mắn.
Vào những dịp lễ, Tết hay các ngày hội của đồng bào Khmer, dưới tán vải rộng mát thường rộn ràng tiếng cười nói. Người lớn tụ họp trò chuyện, trẻ nhỏ nô đùa, còn nhiều người thì thắp nhang cầu mong thời tiết thuận lợi, ruộng rẫy trúng mùa. Không khí ấy khiến du khách dễ dàng cảm nhận được nhịp sống văn hóa rất riêng của vùng Bảy Núi.
Đến năm 2013, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam đã chính thức công nhận hai cây vải cổ này là “Cây Di sản Việt Nam”. Theo tôi nó mang ý nghĩa hơn cả một danh hiệu, đó là sự tri ân đối với nỗ lực gìn giữ của bao thế hệ sư sãi và người dân nơi đây. Từ đó, nơi đây càng được nhiều người biết đến hơn, trở thành điểm dừng chân thú vị trên hành trình khám phá vùng Tri Tôn, An Giang.
Nhiều du khách ban đầu chỉ đến để check-in với cây vải di sản, nhưng khi ở lại lâu hơn, họ lại bị cuốn hút bởi không gian thanh bình của chùa Svay Ta Hon. Kiến trúc chùa mang đậm nét văn hóa dân tộc Khmer với mái cong, hoa văn tinh xảo và màu sắc rực rỡ nổi bật giữa nền xanh của núi rừng. Không khí ở đây rất yên tĩnh, nhẹ nhàng bình yên mà đôi khi giữa cuộc sống bận rộn, chúng ta rất khó tìm thấy.

Kiến trúc chùa mang đậm nét văn hóa dân tộc Khmer
Con đường dẫn đến chùa cũng rất đẹp. Hai bên là cảnh sắc thiên nhiên đặc trưng của vùng Bảy Núi khi thì đồng ruộng xanh mướt, khi lại là những triền núi đá, hàng thốt nốt hay cánh đồng lúa trải dài. Mỗi mùa trong năm đều mang một vẻ riêng khiến chuyến đi lúc nào cũng đầy cảm hứng.

Con đường dẫn vào chùa rợp bóng cây xanh
Nếu có dịp du lịch An Giang, tôi thật lòng khuyên bạn nên dành chút thời gian đến thăm “cụ vải” ở chùa Svay Ta Hon. Đứng dưới tán cây hàng trăm năm tuổi, nghe tiếng gió xào xạc qua từng cành lá, bạn sẽ thấy mình nhỏ bé trước thiên nhiên nhưng lại tràn đầy năng lượng tích cực.