Du Lịch Miền Tây Thông Tin Du Lịch Miền Tây Về Vĩnh Long dự Lễ Sêne Đôlta của đồng bào Khmer

Về Vĩnh Long dự Lễ Sêne Đôlta của đồng bào Khmer

Khi người ta hỏi tôi, một người con miền Tây, về những điều đặc biệt của vùng đất xưa từng mang tên Trà Vinh (nay là tỉnh Vĩnh Long), tôi sẽ không ngần ngại kể về những ngôi chùa Khmer cổ kính và các lễ hội truyền thống đặc sắc. Nơi đó, đời sống tinh thần của đồng bào Khmer như một dòng sông chảy mãi, bồi đắp phù sa cho cả một vùng văn hóa. Trong muôn vàn giá trị ấy, Sêne Đôlta luôn giữ một vị trí sâu thẳm trong trái tim tôi.

Lễ Sene Đolta: Nét đẹp văn hóa của lòng hiếu thảo

Không mang vẻ tưng bừng của Chôl Chnăm Thmây hay sự huyền bí của Ok Om Bok, lễ Sêne Đôlta mang một vẻ đẹp lắng đọng, như một lời tự tình thiêng liêng về lòng hiếu thảo. Với tôi, đây không chỉ là một sản phẩm du lịch Miền Tây độc đáo, mà còn là một phần máu thịt của mỗi người Khmer. Bạn biết không, nếu người Việt có tinh thần “uống nước nhớ nguồn,” thì ở người Khmer, điều đó được thể hiện rõ nét và sâu sắc nhất qua lễ Sêne Đôlta. Đây là dịp để họ tưởng nhớ công ơn của ông bà, cha mẹ và những người đã khuất. Lễ hội nhắc nhở chúng ta rằng, cây có cội, nước có nguồn, và con người phải sống sao cho xứng đáng với cội nguồn ấy. Đồng thời, đây cũng là dịp để cộng đồng xích lại gần nhau hơn, cùng nhau vun đắp tình làng nghĩa xóm.

Sêne Đôlta không chỉ gói gọn trong khuôn viên chùa chiền mà còn len lỏi vào từng nếp nhà, từng con đường nhỏ ở các phum, sóc. Mỗi lần được chứng kiến không khí chuẩn bị lễ hội, tôi lại cảm thấy thật ấm áp và xúc động. Những ngôi nhà được quét dọn sạch sẽ, những mâm cơm cúng được chuẩn bị kỹ lưỡng, đâu đó vang lên tiếng cười nói rộn ràng của những người con xa quê trở về… Tất cả tạo nên một bức tranh đầy sức sống, vừa thiêng liêng vừa gần gũi.

Một hành trình cảm xúc qua ba ngày lễ

Tại các tỉnh thành Miền Tây Nam Bộ, nhất là các tỉnh có đông đồng bào Khmer như Vĩnh Long (Trà Vinh cũ), Cần Thơ (Sóc Trăng cũ), An Giang…, những ngày lễ, các ngôi chùa Phật giáo Nam tông Khmer được trang hoàng; các hoạt động văn hóa, thể thao được diễn ra trong khuôn viên chùa ấm cúng, ý nghĩa. Lễ Sene Đôlta thường diễn ra vào cuối tháng 8 âm lịch Khmer (khoảng tháng 9, tháng 10 dương lịch), khi mùa cấy đã dần hoàn tất và con nước lũ bắt đầu dâng tràn. Ba ngày lễ trôi qua như một thước phim quay chậm, đưa tôi từ ngạc nhiên này đến cảm xúc khác.

Ngày thứ nhất: Ngày đón khách linh thiêng

“Ngày cúng tiếp đón”, bà con Khmer dọn dẹp nhà cửa, bàn thờ tổ tiên. Điều đặc biệt là họ không chỉ mời ông bà, cha mẹ, mà còn mời cả những vong hồn đơn độc, không nơi nương tựa. Họ tin rằng, chỉ khi đón tiếp tất cả, lễ mới được trọn vẹn và không ai bị bỏ lại. Mâm cơm cúng không chỉ có những món ngon mà còn có những chén cơm nhỏ, những đôi đũa đặt ở bốn góc giường thờ – một sự sắp đặt đầy dụng ý, như để mời gọi những linh hồn ghé thăm.

Khoảnh khắc tôi ấn tượng nhất là khi gia chủ rót trà, rót rượu, rồi lấy một ít thức ăn ra sân, cắm một nén nhang để cúng riêng cho ma quỷ. Hành động này không phải là sự sợ hãi, mà là lòng trắc ẩn, là sự sẻ chia đến tận cùng. Họ quan niệm rằng, ma quỷ không thể ăn chung mâm với ông bà, nên phải có một “bữa tiệc” riêng cho họ. Một nét văn hóa tinh tế và nhân văn mà tôi tin rằng du khách nào cũng sẽ phải ngỡ ngàng khi khám phá.

Ngày thứ hai: Ngày sum họp ấm áp

Sau một ngày ở chùa cùng nhau tụng kinh, lễ bái, ngày thứ hai là “ngày cúng chính”. Mọi gia đình đều chuẩn bị mâm cơm thịnh soạn để mang đến chùa, vừa dâng lễ Phật, vừa mời linh hồn ông bà về lại gia đình. Về đến nhà, mâm cơm ấm cúng lại được dâng lên, như một lời mời gọi thiết tha: “Ông bà hãy ở lại chơi với con cháu thêm một ngày nữa nhé”.

Đây cũng là ngày của sự gắn kết. Hàng xóm láng giềng, họ hàng thân tộc cùng nhau ghé thăm, ăn uống và ca hát. Không gian rộn rã tiếng nhạc cụ truyền thống, tiếng cười nói, tiếng chúc tụng. Cả phum, sóc trở thành một đại gia đình lớn, nơi mọi khoảng cách đều được xóa nhòa.

Ngày thứ ba: Ngày tiễn biệt nghĩa tình

Ngày thứ ba, ngày cuối cùng của lễ Sêne Đôlta, là ngày tiễn ông bà trở về cõi thiêng. Lần này, họ không chỉ cúng cơm mà còn chuẩn bị những chiếc thuyền nhỏ xinh làm từ bẹ chuối, bẹ cau, trong đó có lúa, muối, đậu, bánh – những thứ mà người Khmer tin rằng ông bà sẽ mang theo để dùng trên đường trở về. Chiếc thuyền được tạo hình cá sấu, với cờ phướn hình tam giác, mang theo bao nhiêu tình cảm và lời nguyện cầu của con cháu. Thả chiếc thuyền trôi theo dòng nước, tôi thấy trong ánh mắt của họ là sự an lòng, mãn nguyện. Họ tin rằng ông bà đã về được nơi an nghỉ vĩnh hằng.

Trải nghiệm du lịch không thể nào quên

Lễ Sêne Đôlta không chỉ đơn thuần là một lễ hội tín ngưỡng. Nó là tấm gương phản chiếu một nét văn hóa, một triết lý sống đầy nhân văn của người Khmer Nam Bộ. Khi đến với lễ hội này, du khách sẽ không chỉ được chiêm ngưỡng những nghi thức độc đáo mà còn được sống trong một không gian văn hóa giàu bản sắc, được hòa mình vào nhịp sống bình dị, chân thật của bà con Khmer. Đặc biệt là tham gia vào các hoạt động văn nghệ, nhảy múa hát và thưởng thức những sản vật địa phương trong thời điểm diễn ra lễ hội.

Lễ Sêne Đôlta năm 2025 của đồng bào Khmer sẽ diễn ra vào ba ngày từ 21 đến 23 tháng 9 dương lịch. Nếu bạn đang tìm kiếm một trải nghiệm du lịch khác biệt, nơi tâm hồn được tĩnh tại và trái tim được sưởi ấm, hãy du lịch Vĩnh Long (Trà Vinh cũ) vào dịp này. Tin tôi đi, bạn sẽ không chỉ là một du khách, mà sẽ trở thành một người bạn, một thành viên của đại gia đình Khmer hiếu khách. Hãy đến và cảm nhận, để thấy rằng, dù thời gian có trôi đi, thì những giá trị truyền thống vẫn luôn được gìn giữ và tỏa sáng ở mảnh đất này.